فیزیوتراپی 89 دانشگاه علوم پزشکی تهران

مفصل تالوکالکانئال

نام های دیگر این مفصل ساب تالار و نام فارسی ان تحت قاپی است.

این مفصل از سطح زیرین تالوس و سطح فوقانی کالکانئوس تشکیل شده است.

در صفحه ی ساجیتال سطح مفصلی دارای تحدب و تقعراست و از3 قسمت تشکیل میشود :

1-   خلفی  2- میانی  3- قدامی

سطح مفصلی خلفی بزرگترین قسمت میباشد و دارای یک کپسول مفصلی مجزا است ولی سطح مفصلی میانی و قدامی یک کپسول مفصلی مشترک دارند.

کپسول مشترک مفصل میانی و قدامی ، مفصل تالوناویکولار را هم پوشش میدهد.

مفصل تالوناویکولار در جلوی تالوس است.

مفصل تالوکالکانئال مفصلی stable  میباشد و دارای تطابق زیادی است پس دررفتگی و نیمه دررفتگی در ان خیلی کم صورت میگیرد.

از نظر اناتومیکال بین سطح میانی قدامی و سطح خلفی یک کانال وجود دارد که نام ان کانال تارسال می باشد ، در واقع شیار موجود بر روی تالوس و شیار موجود بر روی کاکانئوس با هم این کانال را تشکیل داده و این کانال سطح قدامی میانی و سطح خلفی را از هم جدا میکند.

این کانال به صورت عرضی قرار گرفته است و در داخل زیر ملئول تیبیا و در خارج زیر ملئول فیبیولا واقع است.

فانکشنال مفصل ساب تالار

یک محور حرکتی دارد که حدود 40-42 درجه نسبت به صفحه ی افقی بالا قرار گرفته و حدود 30 درجه نسبت به صفحه ی طولی داخل تر قرار گرفته است (این مطلب نشان میدهد که محور حرکتی obliqe است و در یک صفحه واقع نیست)

حرکتی که حول این محور صورت می گیرد inversion  وeversion است.

در کل foot 3 محور حرکتی خالص(یعنی در یک صفحه قرار می گیرد و ابلیک نیست) داریم :

1.محور در صفحه ی فرونتال: dorsi flex & plantar flex

2.محور عمودی: abd & add

3.محور طولی(بین متاتارس دوم و سوم): pro & sup

* کف پا روبه داخل نگاه کند: sup

* کف پا روبه خارج نگاه کند: pro

Inversion : plantar flex &  add & sup

Eversion :dorsi flex & abd & pron

غالب ترین حرکات در  inversion و eversion:

Dorsi flex & plantar flex < add & abd<= sup & pron

نسبت این حرکات 4 :1:4 است یعنی نسبت   abd & add  و sup & pronبه df & pf  4 به 1 است.(یعنی حرکات غالب  add & abd & pro & sup می باشد ) و علت این امر مربوط به محور مفصل ساب تالار است که به محور عمودی ومحور طولی نزدیک تر است.

حرکات add & abd & sup & pron چهار برابر حرکات  df & pf است.

حرکت انورژن (c.p.p (close pack posion و حرکات ایورژن L.p.p است.

نشانه های inversion & eversion

 

*درفاز midstance ،mobility  اهمیت بیشتری دارد چون پا باید خود را با سطح تکیه گاه تطابق دهد.

*در فازStability، Push off اهمیت بیشتری دارد چون چیزی که مهم است این است که پا مثل یک اهرم سفت باشد تا انتقال وزن از hind foot به  fore foot انجام شود.

نشانه هایی که نشان می دهد پا در eversion(در فاز midstance) است:

1.پاشنه والگوس دارد(متمایل به سمت خارج است)(این امر با مشاهده و گونیامتر قابل تشخیص است)

تشخیص با گونیامتر: بازوی ثابت: خط میانه ساق و بازوی متحرک: در امتداد پاشنه

زاویه ی والگوس 10 درجه است.

2.کاهش قوس کف پا(قوس طولی داخلی) وسر تالوس به پایین می افتد.

3. internal rot تیبیا اتفاق می افتد .

*اگر eversion در زنجیره باز اتفاق بیفتد internal rot تیبیا اتفاق می افتد و اگر در زنجیره بسته اتفاق بیفتد internal rot تیبیا eversion  را به hind foot  تحمیل می کند.

نشانه هایی که نشان می دهد پا در inversion (در فاز (push offاست:

1.پاشنه واروس دارد(متمایل به دست داخل است)

2.افزایش ارتفاع قوس طولی داخلی پا و سر تالوس به بالا می اید.

3.external rot تیبیا

*در hind foot (مفصل ساب تالار)، sup 20 درجه است و  pro10درجه است اما در gait مقدار این حرکات 10-5 درجه  میباشد.(به دلیل وزن اندازی)

*بیش از این مقادیر نشانه ی وجود مشکل در پا است.

*صافی کف پا نشان دهنده eversion زیاد است.

مفصل تالو کالکانئوناویکولار

مفصلی است فانکشنال که شامل قسمت قدامی میانی مفصل تالوکالکانئال و نویکولار است که توسط یک کپسول پوشانده شده است و حرکت اورژن و اینورژن در دامنه ی بیشتری در این مفصل ایجاد می شوند.

نکات کیلینیکی

اگر فردی قوس پایش کم باشد وزن پا به قسمت داخل پا بیشتر منتقل میشود که در این صورت توضیع وزن به هم می خورد و فرد دچار کرامپ عضلانی میشود به این علت که برخی عضلات کارشان کم و برخی زیاد میشود.

راه های شناخت کم بودن قوس پا

اندازه گیری زاویه والگوس که به طور طبیعی 15-10 درجه است.

قسمت داخلی کفش این افراد ساییده شده است.

بهترین معیار اندازه گیری valgus index می باشد که کف پای فرد را رنگ می زنند و فرد روی یک کاغذ A4 می ایستد و ردی از پایش می افتد.

روش دیگری برای اندازه گیری  valgus index(به دلیل نبودن شکل کف پایی را تجسم کنید):

کم عرض ترین خط قست میانی پا را پیدا کنید کنید(A)

و در قسمت پاشنه عریض ترین خط را پیدا کنید(B)

ودر نهایت نسبت  Aبه B را اندازه گیری می کنیم که مقدار نرمال ان 0/6یا0/7 است.

در صورت کاهش قوس این نسبت بیشتر و در صورت افزایش قوس این مقدار کاهش پیدا می کند.

روش پیدا کردن توبروزیته نویکولار

در قسمت داخلی پا ملئول داخلی را پیدا کرده و به سمت پایین امده به یک برجستگی روی کالکانئوس میرسیم که نام ان سوستانتا کولوم تالی است که اگر از ان کمی جلوتر اییم (البته به صورت ابلیک) به توبروزیته نویکولار می رسیم.

Navicular drop

روی این توبروزیته یک نشانه قرار می دهند که در هنگام نشستن(فردnonweight است) بالا قرار می گیرد و در هنگام راه رفتن به سمت پایین می اید که میزان پایین امدن این نشانه یک معیار برای میزان کاهش قوس کف پا است.

هر چه drop(پایین امدن) بیشتر باشد کاهش قوس بیشتر می باشد.

ترنسورس تارسال

در نمای هوریزنتال تالوس محدب است و با قسمت مقعر نویکولار مفصل می شود و قسمت محدب کوبوئید با قسمت مقعر کالکانئوس مفصل می شود.

بازهم به دلیل نبود شکل از قوه ی تجسم خود استفاده کنید یا به کتاب اناتومی مراجعه کنید(شاید در کتب اناتومی نباشد چون این مفصل فانکشنال است)

این مفصل به شکل S است که از نظر فانکشنال می توان گفت نویکولار و کوبوئید به هم چسبیده اند و فیوز شده اند و نسبت به تالوس و کالکانئوس حرحت می کنند که به این مفصل فانکشنال، ترنسورس تارسال گویند.

محور حرکتی این مفصل حدود 40 درجه بالا میباشد و 16 درجه داخل میباشد(ابلیک است و تا حدودی شبیه مفصل ساب تالار است)

این مفصل دارای حرکات inversion وeversion است.

فانکشنال این مفصل

1.افزودن  inversion و eversion به مفاصل hind foot، که این مفصل 1/2یا 1/3 (این علامت /   کسر است نه ممیز) حرکات eversion & inversion مفصل تالوکالکانئونویکولار را شامل میشود.

2.جبران کردن حرکات hind foot

*در push off در صورت ایجاد inversion شدید لیگامان T.L.F(تالوفیبیولارلیگامنت) دچار sprain می شود.(مخصوصا در ورزشکاران)

مفصل تارسومتا تارسال

این مفصل بین کونیفرم ها و متاتارس های 1و2و3 و بین کوبوئید و متاتارس های 4 و5 است.

نوع این مفاصل plane است(کتاب و سطح میز)

بین قاعده متاتارس ها نیز مفاصلی از نوع Plane وجود دارد.

دومین متاتارس نسبت به دیگر استخوان ها عقب تر است و در واقع داخل فرورفتگی قرار دارد که توسط کونیفرم داخلی، میانی و خارجی تشکیل شده است که در نتیجه از همه قوی تر است و دامنه ی حرکتی ان از همه کمتر است.

ازادی متاتارس اول و پنجم از همه بیشتر است.

*متاتارس اول با کونیفرم داخلی مفصل میشود.

*متاتارس دوم با هر 3 کونیفرم مفصل میشود.

*متاتارس سوم با کونیفرم خارجی مفصل میشود.

*متاتارس چهارم و پنجم با کوبوئید مفصل میشود.

فانکشن این مفاصل:

هر Ray(شاخه) یک واحد فانکشنال است که از متاتارس 4و5 که نسبت به کوبوئید حرکت میکنند و متاتارس 1و2و3 که نسبت به کونیفرم حرکت میکند تشکیل شده است.

هرRay به تنهایی یک واحد حرکتی دارد، Ray پنج و یک بیشترین حرکت را دارند.

محورهای حرکتی Ray یک و پنج ابلیک اند و کاملا متضاد یکدیگرند ولی محور حرکتی سومین  Rayافقی است(شبیه محور فرونتال).

محور حرکتی 2و4 چیزی مابین 1و3 و محور حرکتی 4 ما بین 3و5 است.

حرکاتی که حول این محورها صورت می گیرد  Inversion & Eversion است ولی ترکیب ان ها متفاوت است.

در پنجمین Ray، Abd+Pron+Df  ترکیب میشود و Add+Sup+Pf  ترکیب میشود.

در اولین Ray،Add+sup+pf ترکیب میشود وAbd+Pron+Df  ترکیب میشود.

·       وقتی که Hind food در Inversion باشد Fore food در موقعیت Supination twist است.

·        وقتی Ray1  بالا رود و Ray5 پایین رود sup داریم.

وقتی پا Nonwight میباشد کل پا به حالت Inversion  میرود و شل میشود وقتی وزن می اندازیم Hind foot در حالت Eversion میباشد و  Fore Foodحالت Sup دارد.